Hoe leer jij? Het 4-staps leermodel in de praktijk

In leerprocessen zijn vier fasen te onderscheiden. Deze vier fasen geven structuur aan ons leren.

De eerste fase is de fase waarin je je niet bewust bent dat je iets niet kunt. Je weet eenvoudigweg niet dat je iets niet weet. Vergelijk het met autorijden: er is een tijd geweest dat je niet wist dat je iets moest doen om een auto te besturen.

De tweede fase is de fase waarin je je bewust wordt van het feit dat je iets nog niet kunt of nog niet gemakkelijk vindt. De fase van bewust onbekwaam is een heel belangrijke, aangezien je hier ontdekt dat je iets te leren hebt. Jammer genoeg stoppen veel mensen in deze fase van het leerproces.

Zo heeft mijn dochter als ze bij een nieuwe sport niet meteen de beste is, er meteen geen zin meer in. Tennisrackets en hockeysticks worden tegen de grond gesmeten en we kunnen allemaal de hik krijgen. Niet-kunnen voelt niet lekker, want ze kan dingen graag.”

Daarentegen zijn er juist ook veel mensen die gemotiveerd worden om nog meer te gaan leren als ze in deze fase zijn, en gaan ze extra oefenen om datgene echt onder de knie te krijgen.

Dat is meer mijn zoontje: ‘hé, wat leuk, iets nieuws. Ik geniet intens van alle vooruitgang en kan er geen genoeg van krijgen’. Bij hem komen de driftbuien pas als we na vier uur op de baan kleumend verkondigen dat we nu echt graag naar huis willen.”

Je zit dan praktisch al in fase 3.

 

De derde fase is de fase waarin je bewust gaat oefenen, het bewust bekwamen. In deze fase moet je je nog volledig concentreren op datgene wat je wilt leren. Daarom kost het vaak nog energie. Hoe meer er geoefend wordt, hoe minder energie het gaat kosten. Het wordt uiteindelijk heel gewoon voor je.

In de laatste fase, die van onbewust bekwaam, kun je weer aandacht geven aan andere leerprocessen. Om iets te leren zul je dus eerst door de fase heen moeten waar je moet verduren dat je iets nog niet kunt. Eén van de zinvolle overtuigingen in deze fase is:  ‘mislukking bestaat niet, alleen feedback’

 

Afleren

Soms zul je ervaren dat je in het leerproces teruggaat. Je bent ergens goed in en in een training worden je zaken aangereikt waarmee je nog beter kunt worden in datgene wat je doet. Soms zul je daarvoor ook vaardigheden moeten afleren. Vergelijk het met een sporter die een nieuwe techniek wil aanleren. Meestal zullen de resultaten in het begin verminderen, maar het einddoel is het verbeteren ervan. Je doorloopt dan als het ware de leerfasen in omgekeerde volgorde om bewust onbekwaam te worden in die dingen die nog niet helemaal effectief zijn. Vervolgens ga je in de fase van het bewust bekwamen nieuwe gedragsalternatieven toevoegen, zodat je uiteindelijk onbewust bekwaam bent in de dingen die wel effectief zijn.

Amber: “Vanwege de boeken die ik heb geschreven sta ik vaker voor mensen te spreken. Dat ging me volgens mij altijd redelijk goed af. Omdat ik het graag nog beter wilde doen, ging ik op een gegeven moment een cursus public speaking volgen. Bij de eerstvolgende presentatie die ik tijdens die cursus gaf, zeiden mijn collega’s na afloop: ‘Zo ruk heb ik je nog nooit zien presenteren. Wat is er aan de hand?’ Eh…  ik volg een cursus presenteren…’ Haha,’ vraag je geld maar terug’ grapte iedereen. Maar dit is wel hoe het werkt.”

Bij afleren ga je van fase 4 naar fase 2 en bij aanleren ga je van fase 2 naar fase 4.

 

Comfortzone

In fase 2 ben je uit je comfortzone geraakt en dat kan ongemakkelijk voelen. Kenmerkend voor deze fase is het gevoel van verwarring, en dat maakt vaak dat je jezelf vragen gaat stellen.

  • Waarom zou ik dit doen?
  • Waarom is dit belangrijk voor mij?
  • Zou ik het wel kunnen?
  • Geloof ik in mijn eigen kwaliteiten?

Het is nu dus tijd om op zoek te gaan naar je motivatie en jezelf te overtuigen van de haalbaarheid van de doelen die je jezelf gaat stellen.

Leren is ook een beetje uit je comfortzone stappen.

De ‘gemakkelijke’ weg

Fase 2 kan zoals gezegd ongemakkelijk voelen, en vaak willen we dan een bypass doen. Meteen oversteken naar fase 3 of 4. Soms werkt dat, heel vaak echter niet. Ongemak is niet altijd slecht, het kan ook staan voor groei. Een belangrijke boodschap voor jezelf en eentje die ik tot in den treure aan dochterlief heb herhaald. Met succes gelukkig.