Geluk kan ook saaaaai zijn!

Onderprikkeling

Altijd maar zen is ook niets, toch? Tenminste, zo ervaren mensen het vaak. Gelukkig zijn kan kennelijk ook saai zijn, en dan gaan we weer op zoek naar reuring. Die heen- en weergaande beweging maakt mensen soms verward, waardoor het zomaar zou kunnen zijn dat je denkt: waarom ben ik nu nooit tevreden?

Dat heeft alles te maken met positieve stress en met onderprikkeling versus overprikkeling. Wat bedoelen we daarmee?

Als je een klein wezentje bent en nog kruipt, dan is het eerste moment dat je gaat staan er eentje van grote glorie. De kans dat je het je herinnert is natuurlijk vrij klein, maar geloof ons: alle pretcellen in je lichaam dansen terwijl de adrenaline door je lichaam giert. Dat heet positieve stress, en dat heb je nodig! Anders valt je brein in slaap. En een in slaap gevallen brein associëren mensen dan met vermoeidheid. En dat is een vergissing. Het is simpel: je lichaam heeft een bepaalde mate van stress/uitdaging nodig, daar blijft je brein door in beweging en door groeien/ontwikkelen.

Omdat de kenmerken van overprikkeling (teveel te doen, teveel voelen, teveel moeten, waardoor je brein in een te grote staat van paraatheid is) enorm lijken op die van onderprikkeling (gaap, saai, mijn brein heeft geen zak te doen en daarom voel ik me sloom en onrustig tegelijk), vergissen mensen zich soms in welke keuze ze eigenlijk willen maken. Een onderprikkeld brein vraagt om activatie, niet om nog verdere kalmering!

Ons zenuwstelsel kan tegelijkertijd overprikkeld en onderprikkeld zijn, iets wat vaak bij een burn-out het geval is. Aan de ene kant is er een ‘teveel’, bijvoorbeeld teveel werk, teveel verantwoordelijkheid, teveel druk. Aan de andere kant is er ook een ‘te weinig’, namelijk datgene waar jouw vuurtje voor gaat branden, waar je pretcellen van gaan dansen.

Bij de een is uitdaging iets wat al snel teveel is, voor de ander is een leven zonder voldoende uitdaging een leven van ‘te weinig’. Je zou ook kunnen zeggen: je hebt positieve stress nodig, ook als je een burn-out hebt. Positieve stress is prikkeling wat het positieve, herstellende deel van je zenuwstelsel activeert. En voor veel mensen is rust, thuis op de bank gaan zitten, elke dag een wandelingetje maken en een stress-dagboek bijhouden niet bepaald de oplossing voor een burn-out. Omdat het geen enkele vorm van positieve stress brengt.

Toch zoeken mensen met een burn-out daarin vaak de oplossing, en het brengt ze vaak nergens. Als je een arts, wiens passie het is om de mensheid te helpen, met verplicht niets doen thuis zet omdat hij toevallig iets te veel mensen heeft moeten oplappen en even overwerkt is, zal de stress naar alle waarschijnlijkheid toeschieten. Geen doel in zijn leven, niemand om te helpen of op te lappen… Zou deze gedreven arts wellicht ook bij kunnen tanken als hij (na waarschijnlijk eerst vierentwintig uur achter elkaar geslapen te hebben) in plaats van nietsdoen een protocol mag schrijven waardoor meer mensen geholpen kunnen worden? Of in een andere omgeving een mild geval per dag mag oplappen, al is het maar mentaal? Uitdaging en voldoening = prikkeling voor het herstellende deel van je zenuwstelsel. Je kunt dit voorbeeld invullen hoe je wil, maar geluk hoeft dus (gelukkig!) niet saai te zijn. Onderprikkeling is dat wel. Niet verwarren, die twee!