fbpx

Het model van de Neurologische Niveaus

Neurologische niveau’s

Vaak willen mensen ‘iets anders’ maar lukt dat niet. Dat kan variëren van minder hard werken maar toch weer in de valkuil stappen om ook in het weekend je laptop te openen en je mail bij te werken, tot de keuken verbouwen maar het komt er niet van. EN alles wat daartussen zit. Oftewel, het kan op elk gebied zijn, van relatie tot werk, van sport tot koken, van gezondheid tot je plek als ouder en nog veel meer. Je wilt iets veranderen en je tjoept toch steeds weer terug.

Basismodel dat verklaart waarom je elkaar soms helemaal (niet) vat

Robert Dilts heeft een model ontwikkeld op basis van die veranderwens. Het is een model dat inzicht geeft in de vraag waarom je verandering meestal op een ánder niveau moet creëren dan waar het probleem zich manifesteert. Het model gaat over de niveaus van communicatie, verandering en functioneren en een eerste indruk kun je ontlenen aan de volgende illustratie:

Neurologische Niveaus | NLP basismodel

Je kunt met dit model uitzoeken op welk niveau problemen (en kansen!) zich voordoen en waar je verandering het meest te zoeken hebt. Als je bijvoorbeeld doelen hebt waar je de benodigde vaardigheden bij mist, weet je dat je je moet gaan ontwikkelen. Als je beperkende gedachten hebt die je doelen niet steunen (ik kan dat soort dingen niet, ik ben niet slim genoeg, ik moet eerst veel geld verdienen voor ik dat kan gaan doen etc.) loop je ook vast. Veel mensen hebben niet echt goed door waar de kink in de kabel zit als ze niet voor elkaar krijgen wat ze willen.

Als het gaat om verandering helpt dit model om inzicht te geven waar de grootste hefboom te vinden is. Als regel geldt: Verandering op een lager niveau KAN een verandering teweegbrengen op een hoger niveau. Verandering op een hoger niveau ZAL verandering teweegbrengen op een lager niveau.

Ook geldt meestal dat de oplossing voor een probleem niet op hetzelfde niveau gevonden wordt als waar het probleem zich voordoet. Al met al is dit een model waar wij nog steeds dagelijks de impact van ervaren.

Het is fijn als in je leven alle niveaus samenwerken en elkaar ondersteunen. Als alle niveaus bij elkaar passen en elkaar steunen wordt dat als congruent ervaren. Zowel voor de persoon zelf als in communicatie.

De communicatieniveaus 

Doel: Ook wel missie genoemd. Dit benoemt wat richting geeft aan je leven. Dit is het niveau van zingeving: wat wil je werkelijk graag bereiken? Veel mensen hebben de neiging om doelen te formuleren in de vorm van concrete zaken zoals huis, baan enzovoort. Om het veel groter te maken vraag ik wel eens aan mensen: “Wat zou je op je resultatenlijst willen zien staan wanneer je doodgaat?” Vaak kom je dan bij waar het wérkelijk om gaat en vaak zijn dat doelen die wel even afgestoft mogen worden.

Identiteit: Dit niveau draait om de vraag wie je bent. Dat is dus niet wat je doet en veel mensen verwarren deze twee gebieden. Zij identificeren zich met hun functie of met een gebrek. Ik ben werkgever, secretaresse, postbode. Of: ik ben een chaoot, een druktemaker, een teamplayer, een individualist etc. Maar je bent veel meer dan dat. Dit gaat over emoties en gevoel van eigenwaarde.

Waarden & Overtuigingen: Dit niveau gaat over alles wat niet feitelijk is maar dat voor jou wel belangrijk en waardevol is. Vaak zijn dit abstracte begrippen als: eerlijkheid, respect, veiligheid, zorgzaamheid, betrokkenheid, onafhankelijkheid enzovoort. Ongetwijfeld herken je in veel termen wel iets, en in zijn algemeenheid heeft elk mens wel een paar termen of waarden die zijn gedrag flink sturen. Waarden zijn als het ware ook je achilleshiel: wanneer iemand aan die waarde komt dan triggert dat je flink.

Ook gaat het hier om overtuigingen: stellingnamen (bewust of onbewust) die voor jou als waar gelden en bepalen hoe je naar de wereld kijkt. Voorbeelden van overtuigingen zijn: veranderen is moeilijk, ik moet me niet te veel laten gaan want dan vinden mensen me niet aardig, hard werken is belangrijk, je kunt je kinderen niet teveel loslaten want dan wordt het een zooitje, enzovoort. Overtuigingen zijn waarheden voor jou, maar daarmee niet per se waar voor iedereen.

Je ziet, dit zijn overtuigingen die niet erg positief klinken. Wanneer er veel beperkende overtuigingen in je filters zijn, dan kom je ergens anders dan wanneer je veel verruimende overtuigingen gebruikt.

Overigens zijn overtuigingen vaak onbewust en diep ingesleten en het veranderen ervan is meestal iets wat je niet zomaar met een besluit effectueert. Er zijn prachtige methoden om overtuigingen te veranderen. Je bewust worden van beperkende overtuigingen is al een grote eerste stap.

Vaardigheden: Bij vaardigheden gaat het om de vraag: Waar ben je goed in? Welke vermogens, hulpbronnen en kwaliteiten heb je? Vaardigheden kunnen heel zichtbaar zijn (goed cake kunnen bakken, goed kunnen tennissen) maar ook minder zichtbaar (goed voor jezelf kunnen zorgen, goed grenzen kunnen afbakenen, goed liefdevol kunnen zijn). Vaak stellen mensen zich veranderdoelen op het niveau van vaardigheden. Maar het is lastig als ze vervolgens botsen met overtuigingen die je hebt. Bijvoorbeeld je wil leren om indisch te koken en je hebt de overtuiging dat je geen geduld hebt. Hm, die gaat meestal niet samen!

Gedrag: Gedrag is alles wat je van de ander kunt zien en horen en wat je als het ware op video vast kunt leggen. Hiervoor geldt eigenlijk hetzelfde als bij vaardigheden: ook gedrag laat zich sturen door overtuigingen en waarden. Als je nieuw gedrag wilt aanleren, zul je moeten zorgen dat je overtuigingen, je waarden en liefst ook je doel met elkaar in overeenstemming zijn en op één lijn met dat nieuwe gedrag staan.

Omgeving: Alles wat om je heen is, dus waar je bent. Ook wel de context genoemd. Tijd is ook een omgevingsfactor en voor veel mensen een hele lastige!

 

Wanneer een probleem zich voordoet, kun je met behulp van het model uitzoeken op welk niveau het probleem speelt. En meestal ligt de oplossing niet op datzelfde niveau. Vaak is het zo dat wanneer je een of meerdere niveaus hoger naar verandering zoekt de kans op succes groter is.

Wanneer je je voorgenomen hebt te stoppen met roken, dan kun je allerlei tips & trucs toepassen. Bijvoorbeeld kauwgom kauwen als je behoefte krijgt aan een sigaret. Een blokje omlopen. De sigaretten weggooien. Verzin zo nog maar wat. Maar wanneer ondertussen bewust of onbewust de overtuiging door je hoofd speelt dat je (bijvoorbeeld) geen volhouder bent, dan is het te verwachten dat het zal mislukken. Een ander voorbeeld: wanneer je eigenlijk vindt dat roken bij een van de weinige momenten hoort die helemaal voor jezelf zijn, is de kans dat je gaat stoppen niet zo groot. Hier spreken als het ware je gedrag en je overtuigingen elkaar tegen en dan winnen de overtuigingen meestal.

Als je vanuit het model van deze communicatieniveaus kijkt, dan zie je dat heel veel van je gedrag en je resultaten ook in de dagelijkse praktijk te maken hebben met de hogere niveaus:

1 Het stellen van doelen die wezenlijk voor je zijn.

2 Het hebben van gedachten over jezelf die je versterken en je bij mogelijkheden brengen (identiteit, waarden & overtuigingen).

 

Six Human Needs
NLP DIPPEN en DIMMEN: Oplossingsgericht Werk

NLP DIPPEN en DIMMEN: Oplossingsgericht Werk

Oplossingsgericht Werk Dippen en Dimmen Richt je je op wat je wilt, of op wat je niet wilt? Ga je uit van ‘Denken in Problemen (DIPPEN)’ of ‘Denken in Mogelijkheden (DIMMEN)’? Bij De eerste verdieping denken we vanuit de ‘Wat Werkt Wel-regel’. En dat is meer dan een...

NLP Submodaliteiten: een krachtige manier om je blik te verruimen!

NLP Submodaliteiten: een krachtige manier om je blik te verruimen!

Submodaliteiten Een krachtige manier om je blik te verruimen Submodaliteiten zijn de kleinste bouwstenen van onze gedachten. Onze gedachten bouwen we op door beeld, gevoel en woorden van binnen te combineren. Dat doe je beslist in bijna alle gevallen onbewust en...

NLP Herkaderen: bekijk het eens anders!

NLP Herkaderen: bekijk het eens anders!

HerkaderenBekijk het eens anders! Herkaderen is de techniek achter positief denken. Want vaak is een probleem een probleem vanwege het perspectief! Definitie van herkaderen: de betekenis van een verschijnsel veranderen door het in een ander kader te plaatsen. Globaal...