Systemisch Werk wat is het?

29 juli 2019 | blog

Systemisch werk heeft op mij heel veel impact gehad. Ik zal je een beeld geven hoe dit in mijn leven
en het leven van heel veel mensen doorwerkt.

Systemisch werk is een uitleg van hoe we met elkaar omgaan. Binnen je gezin, in je werk, met
sportvrienden maar ook hoe je omgaat met ziekte, met geld, met jezelf dingen gunnen.

Het gaat eigenlijk over ALLES maar dat is natuurlijk meteen heel veel 🙂

Ik zal klein beginnen
Onze dochter is 12 en gaat volgend jaar naar de middelbare school. Ze mocht aangeven bij welke
vriendinnetjes ze in de klas wilde. Guess what: niemand zit bij elkaar in de klas!
Ik als moeder heb dan meteen de neiging om mijn klauwen uit te slaan en te bellen. Ik houd mij
natuurlijk in want ze is 12 en zie aan haar dat het haar eigenlijk helemaal niks uitmaakt. Ze vind het
allemaal best.

Ik dacht: “wat onwijs gaaf dat zij zich zo chill kan voelen bij de gedachte dat je straks een nieuw
plekje voor jezelf moet creëren, nieuwe mensen moet leren kennen en een hele nieuwe peergroup
moet gaan opbouwen en dat zij daar vertrouwen in heeft.”

Ik kan je eerlijk zeggen dat ik dat niet zo heb gehad en nog niet. Zet mij in een groep mensen en ik
heb het van binnen heel erg druk met: “doe ik niet te… en vinden ze mij…” en allerlei van dit soort
gedachtes. Vroeger sloeg dat door dat ik een hele grote bek kreeg of juist helemaal bevroor en stilviel
en onzichtbaar werd.

En dat heeft dus alles met systemisch werk te maken. Hoe dan?

Systemisch werk bestaat uit 3 belangrijke pijlers:
1. Is iedereen aanwezig die er zou moeten zijn?
Niet alleen fysiek maar ook mentaal. Bijvoorbeeld een vader of moeder is er niet (meer). Het
gaat niet alleen om mensen maar ook over onuitgesproken issues. Dingen die worden
stilgezwegen. Als dit gebeurt dan word het een soort roze olifant. Iedereen voelt dat er wel
iets is maar er mag niet over worden gesproken.
Een voorbeeld: de opa van Richard ging een pakkie shag halen en kwam nooit meer terug.

Wat veel voorkomt is dat kinderen de neiging hebben om er vragen over te stellen, over
hetgeen dat verzwegen word. Ook kan het voorkomen dat een kind zich loyaal gaat gedragen
naar de persoon die gemist word en daardoor zichzelf onzichtbaar gaat maken.
Dit kan op latere leeftijd nog steeds het Nu bepalen van deze persoon.
Mogen alle thema’s, alle issues er zijn? Dat wat er speelt en dat wat je voelt, mag dat er ook
zijn. Zo niet dan gaat er iemand het boven water halen. Iemand gaat ernaar vragen of
uitzoeken wat er aan de hand is.

Bijvoorbeeld: ouders gingen proef scheiden. Hij ging 4 maanden ergens anders wonen. De
ouders vertelde de kinderen dat papa voor zijn werk op die plek moet zijn. Die kinderen
voelen dat er een roze olifant is. Dat het niet klopt.

Is iemand mentaal aanwezig? Ik opgevoed door een vader die in zijn hoofd altijd ver weg
was. Overal behalve thuis. Dat heeft ook weer te maken met hoe hij opgevoed is. Zijn vader
werd snel agressief en was alcohollist en zijn moeder was overleden.

Zijn oplossing in het leven was, voel maar niks, check uit en wees er maar gewoon niet. Daar
ga je als kind op reageren. Bijvoorbeeld door heel druk te doen.

Systemisch werk geeft je inzicht in hoe je nu functioneert. In wat je triggers zijn. Waarom je
bepaalde dingen niet kunt loslaten, wel kunt loslaten, waarom je zo hard gaat werken,
waarom je lui bent, waarom je deadlines altijd ruim haalt en waarom juist helemaal niet. Ook
hoe je met je kinderen omgaat.
Het verklaart waarom je doet wat je doet. En het geeft je keuze om het in het Nu bewust
anders te gaan doen. Dan gaat niet altijd helemaal vanzelf maar ik ben er mij eigenlijk heel
bewust van wanneer ik uitcheck en er dan niet ben voor mijn kinderen en dat geeft mij de
mogelijkheid om weer terug te komen.

Ik hoop dat je een beetje snapt wat ik bedoel met uitchecken. Je lijf is er wel en je hoofd is er
niet. En dan voelen de mensen om je heen.

Dit is 1 van de 3 pijlers van systemisch werk: hoe zit de samenleving in elkaar. Alles en
iedereen heeft een plek. En klopt de plek die je inneemt ook?

2. Klopt de plek die je inneemt ook?
Wat bedoel ik daarmee? Je kunt in je lijf en met je mind aanwezig zijn maar toch op de
verkeerde plek staan. Herken je dat? Een collega die altijd zijn waffel opendoet dat je
denkt, dit was niet het juiste moment. Of dat er een kindje komt spelen en je
denk: wat ben jij brutaal! We hebben de neiging om dat op gedragsniveau te analyseren.
Daar zit het niet. Het zit een laagje dieper. Vaak zeggen we dan: Die kent zijn plek niet.

Hiërarchisch gezien heb je een vader en een moeder, daar zitten 1 of meerdere kinderen
onder en daar zit weer een leeftijdsvolgorde in. De oudste, de middelste, de jongste etc.
Soms zijn er omstandigheden dat iemand zich anders gaat gedragen dan bij zijn plek hoort.
Bijvoorbeeld: Wanneer een nieuwe en jonge stagiair het de directeur gaat vertellen wat er
allemaal wel niet moet gebeuren zonder te luisteren naar de ideeën van de directeur.

Als jij niet zeker genoeg bent of je doe ertoe of je er mag zijn. Wanneer je je afvraagt: “is dit
mijn logische natuurlijke plek in dit systeem”, dan lijkt het wel of je dat spel niet helemaal
voelt en vat. Je maakt je net op de verkeerde momenten te groot of te klein. Wanneer je
vaak te snel bent met dingen of je word snel bijdehand gevonden of wanneer je jezelf gauw
onzichtbaar maakt, heeft dat te maken met je systeem.
Ben jij opgegroeid en zijn jouw ouders opgegroeid in een systeem waar het helder is wat de
volgorde en wat de plek is?
En dat heeft weer alles te maken met hoe je in de toekomst bijvoorbeeld in een nieuwe baan
gaat functioneren of waarom je het zo fijn vind in het sportteam waar je inzit omdat je je
daar gelijk voelt.

Ik zou willen dat ik iedereen aan zijn lurven naar een opleiding systemisch werk zou kunnen
trekken, omdat ik ervan overtuigd ben dat het je niet alleen ontzettend veel inzicht geeft
maar dat je ook echt in je lijf gaat voelen hoe je het anders wilt gaan doen. Bepaalde
patronen die nu nog zo vanzelfsprekend voor je zijn. 

 

Waarom benoem ik zo nadrukkelijk je lijf?
Omdat wanneer iets in je hoofd zit heb je kans dat er iets veranderd.
Als het in al je cellen zit weet je zeker dat het nieuw gedrag gaat opleveren.

3. De balans tussen geven en nemen
Dan heb je er het met name over tussen mensen die gelijkwaardig zijn. Want in een
hiërarchische situatie in een familiesysteem: ouders geven aan hun kinderen en niet
andersom. Dat is de natuurlijke way of doing. Zorg geven gaat ook over geven.

Misschien ken je het wel. Er zijn mensen die altijd de rekening willen betalen na een gezellig
etentje. Mensen die als eerste een rondje geven in de kroeg. Liever geven en dan zelf in de
penarie komen dan dat ze ook maar iets te weinig hebben gegeven. Je hebt ook mensen die
altijd achteraan in de rij staan als er iets te geven valt of wanneer het gaat over het helpen
van een ander. Dit geven staat natuurlijk symbool. Het gaat niet letterlijk over materie.
Als jij je bijvoorbeeld heel snel schuldig voelt, dit voelt niet fijn, ben geneigd om er alles aan
te doen om van dit gevoel af te komen. Bijvoorbeeld door heel hard te gaan werken en heel
veel te geven aan anderen.
Voor geven heb je natuurlijk ook een ontvanger nodig. Iemand die aanneemt. Wat gebeurd
er wanneer één persoon heel hard werkt, heel veel geeft, dan gaat de ander, de ontvanger,
zich wat schuldig voelen. Dat voelt niet lekker. Die gaat proberen om wat terug te geven. De
ander wil alleen maar geven dus die duwt dat weer weg. De balans is zoek en voor de gever
is het heel hard werken en is het nooit klaar.

Systemen spelen dus in relaties, familie, vriendschappen en werk. Systemisch werk is voor mij een
bril waardoor je leert te kijken. Wanneer je steeds weer dezelfde patronen herhaald die je niet
helpen. Als er iets steeds terugkomt in je leven en je wilt het anders dan is systemisch werk een
waanzinnige manier om te gaan uitzoeken waarom en hoe je het anders wilt.

Groeten Cathelijne