fbpx

Familieopstellingen 

Een familieopstelling laat snel en zonder veel woorden zien wat de onbewuste oorzaak is achter je gedrag. Opstellingen helpen om de verborgen verbanden te gaan zien binnen het grotere geheel waar we onderdeel van zijn. 

Familieopstellingen, wat heb ik er aan? 

Vaak spelen er veel onbewuste patronen bij jezelf of in een systeem. Door dat onbewuste deel bewust te maken met behulp van familieopstellingen, komt er ruimte voor verandering. Ga je herkennen dat je ‘het weer doet’. Maar ga je ook op je werk of bij anderen, collega’s, je partner, je kinderen, zien hoe onhandig gedrag systemisch verklaarbaar is. Dat maakt mensen vaak milder over zichzelf en naar anderen toe. Luister naar deze podcast en merk eens hoe systemisch werk gaat over jou in het hier en nu van je leven:

 

Even praktisch: stel je merkt dat je veel weerstand ervaart in de opvoeding van je kinderen. Dingen worden al gauw een strijd. Waar komt dat vandaan? Is dat een patroon door de generaties heen? Is er een concrete reden? Of zit er iets in jou dat je kinderen voelen waardoor ze min of meer protesteren door tegen te werken. Stel je bent in je werk altijd degene die het eerste het licht aandoet en de laatste om het uit te doen. Je voelt je schuldig als je dat niet doet en nog steeds heb je het gevoel dat je elk moment ‘door de mand kunt vallen’. Dat je niet hard genoeg werkt. Is dit iets van jou of zegt het iets over deze baan? Of is het misschien onderdeel van een groter patroon en wil je dat nu eens aanpakken. Vrije tijd is ook wat waard 🙂

Stel je bent in een relatie heel snel geraakt, boos, je voelt je onbegrepen. En dat is niet alleen in je huidige relatie maar ook die daarvoor en misschien zelfs daarvoor. Zegt het iets over deze relaties? Zegt het iets over jou? Of zegt het iets over het grote plaatje rondom boosheid en emoties. Wil je er iets aan doen? 

Zo kunnen we nog veel meer patronen benoemen. Een familieopstelling helpt je te ontdekken:

  • welke problemen hebben echt met het feitelijke probleem te maken?
  • wat is een patroon in mij?
  • wat is een patroon in het grotere geheel?

En natuurlijk zijn er dan oplossingen op elk van de drie niveaus. Maar wel op elk niveau een andere oplossing. Bij het eerste niveau ga je concreet de situatie oplossen (bijvoorbeeld een huiswerkschema maken met je kind, een uur eerder weg van je werk en beter delegeren). Bij het tweede ga je je eigen patronen onderzoeken en veranderen, bijvoorbeeld door een NLP-practitioner opleiding te volgen. Bij het derde niveau is het systemisch werk en binnen die methode is een familieopstelling een mooie weg om tot inzicht en verandering te komen.

Loyaliteit

Veel van onze patronen, overtuigingen en gedrag vinden hun oorsprong in de familie waarin we zijn opgegroeid. Vanuit een onbewuste loyaliteit nemen we niet alleen bekrachtigende, maar ook beperkende patronen over. Patronen rondom schuld, plek nemen, jezelf wel of niet groot maken, hoe je ruzie maakt maar zelfs hoe je met geld omgaat of hoe je met het plannen van een vakantie omgaat, het kan allemaal deel zijn van het familiepatroon: jouw blauwdruk. Als volwassene functioneer je onbewust nog vaak volgens deze blauwdruk en dat is niet altijd even handig.

Een opstelling 

Een opstelling is een ruimtelijke uitbeelding van een systeem (een familie, team of organisatie) waar je deel van uit maakt of bij betrokken bent. Het bijzondere aan opstellingen is dat dit een energetisch krachtenveld openbaart, dat zichtbaar wordt met behulp van opgestelde mensen, poppetjes of andere elementen. Een opstelling geeft vrijwel altijd verrassend goed weer hoe de werkelijke verhoudingen en onderliggende patronen in het betreffende systeem zijn.

Hoe verloopt een opstelling?

Allereerst stelt de begeleider een aantal vragen aan degene die een vraag inbrengt. Het is niet nodig om het thema precies te kunnen verwoorden. De focus ligt niet zozeer op je individuele beleving van de relatie met anderen. Dat is weliswaar belangrijk in jouw leven, maar heeft geen invloed op wat wordt verstaan onder de systemische werking.

Wat systemisch wel van invloed is, zijn feitelijke gebeurtenissen als vroeg gestorven ouders of kinderen, emigratie, verstoten familieleden, geheimen of taboes, ongelukken of misdaad. Ernstige gebeurtenissen beïnvloeden familieleden en latere generaties.

In een opstelling wordt gewerkt met representanten. Zij vertegenwoordigen iets of iemand uit het systeem. Ze kunnen jou en je familieleden representeren, maar ook abstracte elementen als het leven, schuld, geloof, het lot of het geboorteland.

De cliënt brengt de representanten volgens zijn of haar gevoel naar de juiste plaats. Tijdens het opstellen voelt de cliënt zijn of haar eigen innerlijke beweging en volgt deze tot de plek voor de betreffende representant juist aanvoelt. Zo gebeurt dat met alle representanten, totdat ze allemaal hun plaats hebben gekregen in de ruimte, in een bepaalde positie ten opzichte van elkaar. Dit innerlijke beeld van de cliënt is de start van de opstelling. Vanaf dat moment gaat de begeleider van de opstelling aan de slag. 

Het bijzondere is dat de representanten toegang blijken te krijgen tot de gevoelens van degene die ze representeren. De informatie komt van hun plek in de opstelling. Dit fenomeen laat zich niet verklaren. Bert Hellinger, de grondlegger van de methodiek, spreekt hier van ‘het wetende veld’.

De representanten letten, terwijl ze opgesteld worden, op veranderingen in hun lichamelijke gewaarwordingen en gevoelens. Bijvoorbeeld dat hun hart sneller gaat kloppen, dat ze naar de grond willen kijken, zich plotseling zwaar of juist heel licht voelen, woedend of verdrietig worden. Ook is het behulpzaam als ze letten op de beelden en de woorden die van binnenuit opkomen.

De opstelling komt tot ‘leven’ doordat de representanten informatie geven over hun gevoelens en over de eventuele neiging om te bewegen. Hierdoor wordt de onderliggende dynamiek in het systeem zichtbaar. Door herkenning van de dynamiek is verandering mogelijk. De representanten nemen verschillende plekken in en hun reacties geven weer of de beweging leidt tot meer ontspanning en ruimte in het systeem. Op deze manier ontvouwt zich een nieuw beeld waar eenieder zijn of haar juiste plek binnen het systeem (her)vindt. Wanneer een juiste plek voor alle leden uit het systeem is gevonden, kan de cliënt eventueel nog zelf in de opstelling gaan staan en het nieuwe beeld ook echt ervaren.

Wat levert een opstelling op?

Vaak ervaren mensen het als een enorme perspectiefwisseling. Alsof je ineens helemaal anders aankijkt tegen wat een probleem was. En als je er woorden aan moet geven lukt dat de meeste mensen niet. Dat heeft ermee te maken dat de verandering op onbewust niveau en ook meer op voel-niveau wordt ingezet. Dus je hoofd kan er niet altijd goed bij wat er nu eigenlijk zo anders is. We weten vaak niet dat we verbonden zijn met een dynamiek van een systeem, tót we ons er bewust van worden door de beelden van een opstelling. 

Het kan zijn dat je, na lang werken aan jezelf er achter komt dat de oorzaak van een patroon niet bij jezelf ligt, maar de oorsprong vindt in je familiegeschiedenis. Een familiegeschiedenis die je niet kunt veranderen. Maar wat je wel kunt veranderen is hoe je ermee omgaat en welke impact het nog krijgt in jouw leven.  Een opstelling laat je buiten jezelf zien wat je van binnen doet en verandert het enige dat je kunt veranderen: je perceptie op wat is geweest. 

Het effect van een opstelling

Een familieopstelling bewerkstelligt dat het systeem opnieuw wordt ‘geordend’, zodat iedereen energetisch de juiste plek weer kan innemen en er weer balans komt in het systeem. Hierdoor kan de levensenergie weer stromen. Het betekent niet dat mensen in jouw familie zich ineens anders gaan gedragen, en bijzonder genoeg gebeurt het wel vaak. Maar let op: doe geen familie-opstelling om anderen te veranderen. Als er dingen bij anderen in beweging komen kan dat mooi meegenomen zijn. Maar het gaat om jou en wat je doet met je nieuwe inzichten.

Voorbeeldvragen

Opstellingen helpen vooral met vragen die je al langer bezighouden en situaties waar je maar geen verandering in lijkt te kunnen krijgen. Een paar voorbeelden:

  • Ik voel me altijd zo verantwoordelijk, hoe kan ik meer loslaten?
  • Hoe vind ik meer rust in mezelf?
  • Hoe komt het dat ik steeds tegen dezelfde problemen aan loop?
  • De ruzies met mijn partner verlopen volgens een vast patroon en het lukt me niet om dit te veranderen.

Opstellingen helpen vooral met vragen die je al langer bezighouden, waar je misschien al van alles aan hebt proberen te doen, maar waar je op de één of andere manier niet heel veel verder mee komt. 

Zelf ervaren?

De werking van een opstelling valt in woorden eigenlijk niet uit te drukken. Om echt ‘te weten’ wat het voor je kan doen, kun je het beste een opstelling ervaren. We organiseren met grote regelmaat opstellingenavonden en ook dagen. Meld je gerust aan om een keer mee te doen. Wat ook kan, is direct inschrijven voor de opleiding Systemisch Werk, dan leer je ook alle achterliggende patronen herkennen en bij jezelf veranderen.