fbpx

NLP en de werking van het brein

Wat is NLP?

NLP staat voor Neuro Linguistisch Programmeren. Wat natuurlijk een vreselijke afkorting is, maar ik zal je kort vertellen waar het voor staat. Je brein heeft gewoontes, die gewoontes stuur je zelf aan alleen grotendeels gaat dat onbewust. Alle informatie die binnenkomt cluster je, je selecteert uit, je knutselt er wat op. Hoe je dat doet hangt heel erg af van je ‘filters‘, de selectiemechanismen. En die selectiemechanismen zijn deels aangeboren maar grotendeels ontstaan in de loop van je leven. Veel mensen denken dat je weinig kan doen aan hoe je in elkaar zit, hoe je reageert, voelt en denkt. Maar we weten inmiddels dat je heel veel van de filters een handje kunt helpen om het handiger te gaan doen. Want hoe jij filtert bepaalt ook voor een groot deel welke resultaten je krijgt in het leven. En resultaten mag je in de breedste zin van het woord opvatten. Dus: wil je iets veranderen, begin dan niet buiten jezelf maar bij jezelf. 

NLP en de werking van je brein

NLP is een prachtige ‘trukendoos’ en net als bij een gewone goocheldoos is het de gebruiker die bepaalt of het niveau thuis-voorstelling of niveau Hans Klok wordt. Bij De eerste verdieping vinden we het belangrijk dat NLP zodanig ingezet wordt dat je er lange termijn groei mee bereikt. Dus niet even een klein ietsje fixen waarna je gewoon weer in het vaste pad verder gaat maar met diepgang kijken naar patronen en groei.

Een van de dingen die daarbij een belangrijke rol speelt, is dat je kennis van NLP kunt koppelen aan kennis van de werking van het brein. Oeps dat klinkt heel technisch? Nou het kan heel praktisch en toepasselijk zijn hoor. We nemen je mee in de brein-wereld achter NLP:

 

  1. Je brein bestaat uit een bewust deel (heel klein) en een onbewust deel (de rest). Oftewel: er is maar een heel klein gedeelte van je gedachtes, gevoelens en handelingen waar je bewust bij stil staat. Dat is hartstikke handig want stel dat je elke keer moet nadenken over de volgorde van dingen zoals: sleutels uit mijn jaszak halen, juiste sleutel pakken, sleutel in het slot doen, sleutel juiste kant op draaien, deurkruk pakken en deur opendoen, voet over de drempel zetten, tweede voet er bij, etcetera. Dat is natuurlijk geen doen! Omdat je dit geautomatiseerd en onbewust doet kun je terwijl je dit doet bedenken wat je gaat koken vanavond of hoe je dag was of verzin het maar.
    Alleen wat wél onhandig is, is dat er dingen geautomatiseerd zijn die je eigenlijk niet wil. Bang zijn, ruzie maken, teveel snoepen zijn net zulke geautomatiseerde patronen als met je sleutel je voordeur open doen.
    NLP kent technieken om dat wat je geautomatiseerd doet weer naar het bewuste te halen, daar verandering aan te brengen en dan als het ware weer af te laten dalen naar het onbewuste om het vanaf dan anders te gaan doen. Die koekjes laten staan, die ruzie niet maken maar genieten van je partner, niet bang zijn maar vertrouwen voelen etc

  2. Je brein beschermt je tegen een overload aan informatie. Het laat van alles en nog wat weg. Waarom? Omdat je knettergek zou worden als je elke temperatuurswisseling, elk geluid, alle informatie elk moment binnen zou laten komen en zou verwerken. Dus doen we iets handigs. We laten een berg weg, wat er wel binnenkomt clusteren we zodat het past bij de kennis en ideeën die we al hebben. En daar zit ook een gevaar: we interpreteren informatie dus zodanig dat het past bij wat we al denken. Dus als jij jezelf te dik vindt, dan zal elke blik die iemand op jou lichaam werpt geïnterpreteerd worden als een bevestiging van jouw idee over jezelf. En dat werkt met alles. Dus je selectiemechanisme helpt je in stand te houden wie je denkt dat je bent! NLP heeft prachtige technieken om jouw selectiemechanisme wat bij te sturen, waardoor je nieuwe waarheden over jezelf en anderen kunt gaan aannemen. En als die nieuwe waarheden eenmaal weer naar dat onbewuste gezakt zijn kosten ze ook geen tijd en energie meer. Handig toch!

  3. Je brein is uitgerust om stemmingen van anderen in te voelen. Dat doet het echter op zo’n manier dat het bijna is alsof het je eigen gevoelens zijn. Dus als je iemand tegenkomt die heel vrolijk is, dan pikt jouw brein die vrolijkheid ergens ook op. Als iemand super chagrijnig is idem dito. Dat komt door de werking van spiegelneuronen. Dat is een klompje hersencellen dat gemaakt is om gedrag en gevoelens van anderen te voelen alsof het je eigen gedrag en gevoelens zijn. Daarmee wordt de omgeving voorspelbaarder en is het makkelijker om op anderen af te stemmen. Een van de dingen die je in een NLP-opleiding leert is om dit actiever en bewuster in te zetten. Waardoor je beter onderscheid kan maken van wat jou is en wat van de ander is, maar ook zodat je gebruik kan maken van wat je allemaal voelt om nog meer in contact te kunnen zijn. Ook als coachtool natuurlijk super belangrijk. En coachen omvat natuurlijk ook de omgang met je kinderen, met medewerkers, soms ook bij collega’s of je partner. Lekker breed inzetbaar dus!

  4. Je brein bestaat uit verschillende delen met verschillende functies. Die delen en functies kennen geeft inzicht maar ook tools om dingen die je niet bevallen te veranderen. Ons brein bestaat globaal gezien uit twee delen, het voel deel en het denk deel. Vervolgens bestaat het denkdeel uit drie delen: het analytische denk deel, het visuele denk deel en het overzicht brein.

Het brein nader beschouwd

Elk breindeel heeft zo zijn eigen functie, en we hebben inzet van alle functies nodig. Toch heeft elk mens zo zijn voorkeur, en voor je het weet leun je vooral op die voorkeur. Afwisseling en samenwerking zijn echter heel hard nodig!

Allereerst bestaat je brein uit een denkgedeelte en een voel gedeelte. Het denkgedeelte heet neo-cortex en is voor veel mensen het ‘hoofdkwartier’. Het denkgedeelte kan goed analyseren, op een rijtje zetten, opties verzinnen etc. Wat het denkbrein niet kan is beslissen wat je wil. Dat wordt gedaan door het voelbrein, ook wel limbisch stelsel genoemd. Het voelbrein reageert op alle lichamelijke sensaties die het krijgt van de zintuigen en dat clustert het tot een ‘gevoel’. Op basis daarvan beslist het ‘ja’ of ‘nee’. Het voelbrein reageert primair in ‘leuk’ of ‘niet leuk’, ‘gaan’ of ‘blijven’, ‘eropaf’ of ‘er vandaan’. 

Ten tweede is er het onderscheid tussen je rechter denkbrein en je linker denkbrein. Je rechterbrein denkt in mogelijkheden, in plaatjes en niet-talig. Je linker denkbrein denkt in causaliteit, volgordelijk en talig. En daarmee vaak ook in oordeel. Je linker denkbrein is vaak een beetje een zeikerd, een stemmetje dat betekenis geeft aan alle gebeurtenissen om je heen. Alleen doet hij dat lang niet altijd even vriendelijk. 

NLP en de werking van het brein

Wat er bij veel mensen aan de hand is, is dat één van de breindelen een te grote rol is gaan spelen. Bijvoorbeeld:

  • Iemand die alleen maar dingen analyseert, steeds weer nieuwe ideeën heeft maar er niets mee doet en geen keuzes kan maken functioneert (te)veel met zijn linker denkbrein
  • Iemand die alles leuk vindt, overal enthousiast van wordt en niet relativeert, óf iemand die juist overal bang voor is, overal somber van wordt en niet relativeert (Ieoor uit Winnie de Pooh) heeft een sterk voelbrein zonder de rem van het denkbrein

Doelen stellen doen we vaak met ons denkbrein (ik wil graag 5 kilo afvallen, ik wil deze baan houden, ik wil gelukkig worden met deze man). Maar het voelbrein heeft daar vaak iets heel anders over te zeggen. Dat kan leiden tot touwtrekken tussen beide breindelen, of één van beide delen houdt zich voortaan gewoon koest. 

Veel doelen stellen we op basis van de overtuigingen die we hebben. En veel mensen lopen met (beperkende) overtuigingen rond zoals bijvoorbeeld:

  • ik kan nu eenmaal slecht tegen stress
  • een uitdagende carrière is voor mij te hoog gegrepen
  • mensen begrijpen me meestal niet echt
  • ik ben nu eenmaal niet te temmen
  • ik ben nu eenmaal een wat stiller persoon
  • je kunt nu eenmaal niet alles hebben in het leven
  • ik ben geen leider
  • ik ben geen volger

Op deze manier krijg je vaak allemaal energie-verslindende doelen die vanuit je hoofd geformuleerd zijn en waar je lijf meer of minder opvallend pijn van krijgt. Aan de andere kant heb je ook doelen waar je hele voelbrein JA JA JA tegen roept, die je een fijn gevoel geven en waarvan je denkbrein knallende koppijn krijgt omdat ze niet te verenigen zijn met de beperkingen die je denkbrein als waar ervaart. Hoezo druk van binnen? Permanent touwtrekken!

We zeggen niet dat dat touwtrekken in 1 keer op te lossen is, maar in een paar keer zeker wel. En alleen dat al zal je een boel overprikkeld-zijn schelen!

In onderstaand plaatje kun je zien welk deel welke functie voor zijn rekening neemt. Deze kun je weergeven als een vlieger

Iets is een probleem als mensen teveel maar één breindeel gebruiken. Oplossingen worden mogelijk en beklijven als alle breindelen mogen meedoen. De vlieger werkt goed als alle punten even goed meedoen. Daarbij geldt het volgende: ons brein verandert continu en dat kunnen we ook zelf sturen. Dat heet ‘neuroplasticiteit van het brein’, en deze neuroplasticiteit kan onbewust ontstaan doordat je bepaalde activiteiten meer bent gaan doen maar je kunt het ook bewust gaan inzetten. Als het ware je brein trainen op bepaalde emoties, reacties en gedachten. Eigenlijk is dat ook de kern van NLP

  1. ontdekken hoe jouw denken, voelen en doen in elkaar steekt en waar dat je niet bevalt verandering aanbrengen
  2. beter begrijpen hoe het denken, voelen en doen van anderen in elkaar steekt en daar beter op kunnen afstemmen

De Vlieger is een analysemodel (welk deel gebruikt iemand veel en welke te weinig) maar ook een verandermodel (welk deel ga ik versterken). En bij zowel analyse als veranderen speelt NLP dan een grote rol. Als je bekwaam bent in het gebruik van NLP-technieken dan kun je:

  1. snel zien bij je gesprekspartner in welk deel van de vlieger hij/zij vooral functioneert
  2. snel doorzien welke andere vlieger punten je wil activeren
  3. technieken inzetten om dat ook daadwerkelijk te bereiken.

Daarmee is het vliegermodel en NLP niet ineens therapie geworden hoor! Stel je eens voor dat je een opdracht probeert binnen te halen en je opdrachtgever zit alleen meer kritisch op al je plannen in te hakken (een voorbeeld van veel gebruik van het analytische denk deel), dan is het toch geweldig als je je vragen en opmerkingen zo kunt formuleren dat diegene meer gebruik gaat maken van het visuele en dus in mogelijkheden en oplossingen denkende brein deel!

Ook bijvoorbeeld in een schoolsituatie is het natuurlijk heel fijn als je door het inzetten van NLP technieken een kind kan helpen meer en beter gebruik te maken van de verschillende breindelen.

NLP gaat dus niet over manipuleren maar over creëren. Creëren van meer flow, meer mogelijkheden en daarmee ook meer rust en minder stress in het lichaam. Overigens denken wij dat al het voorgaande samen maakt dat je NLP niet alleen maar uit een boekje of van een website kunt leren, zelfs met video’s mis je nog van alles. Want je hebt dus al gelezen hoe belangrijk de werking van je onbewuste is. En die onbewuste processen naar boven halen, dat ze zichtbaar en bewust worden, daar sputtert je eigen brein vaak tegen. Het heeft niet voor niets die zaken onbewust gemaakt! Door de setting van een training is het mogelijk een context te creëren waarin je onbewuste wel als het ware een beetje bloot gelegd kan worden, een hele fijne vorm om te sleutelen aan hoe je denkt, voelt, reageert op de wereld en anderen. Met als resultaat dat je nog meer jezelf kunt zijn, met minder energieverlies de dingen bereikt in het leven die belangrijk voor je zijn en de kwaliteit van je relaties zowel werk als privé omhoog gaat.

Toch willen we je wel een klein beetje meegeven om alvast wat te kunnen oefenen. We hebben wat vragen voor je op een rijtje gezet die jou zelf en anderen kunnen helpen om wat flexibeler door die breindelen te gaan. Je zou kunnen zeggen dat het coachvragen zijn, voor jezelf en om aan anderen te stellen. Hoewel coachen een vak is dat je niet van een blaadje kunt leren, geven we toch wat suggesties hoe je door gebruik te maken van de juiste vragen iemand kunt helpen verandering te creëren op de vlieger.

Vragen die je kunt stellen bij denkbrein links zijn oplossingsgerichte vragen:

  • Hoe zal het zijn als je dit probleem niet meer hebt?
  • Wat is het tegenovergestelde van dit probleem?
  • Op een schaal van 0 tot 10, wat voor cijfer geef je dit probleem?
  • Wat zou je moeten doen om bijvoorbeeld 1 stapje op te schuiven op deze schaal?
  • wat is het tegenovergestelde van dit probleem?

Vragen die je kunt stellen bij het denkbrein rechts zijn vragen die een beroep doen op metaforen en beeld:

  • Hoe ziet je probleem er uit?
  • Hoe ziet de oplossing er uit?
  • Welk voorwerp symboliseert het voor jou als je probleem is opgelost?
  • Wat kun je doen in dit beeld om het prettiger te maken voor je? Wat nog meer, wat nog meer, wat nog meer?

Vragen die je kunt stellen bij het voelbrein:

  • Hoe zou het voelen als je bij de oplossing bent?
  • Waar in je lichaam voel je dat (het meest)?
  • Details vragen over het gevoel (zit het diep of aan de oppervlakte, links of rechts, warm of koud etc)
  • Hoe zou je dit gevoel makkelijk kunnen uitbreiden? 
  • Wat kun je doen om dit gevoel nog prettiger, comfortabeler of passender te maken?

Vragen die je kunt stellen aan de PFC:

  • Heb je gemerkt dat……en dan benoem je een positieve verandering in het proces. Bijvoorbeeld activatie van het pret zenuwstelsel
  • welke ontdekkingen heb je gedaan?
  • Wat heb je geleerd en wat ga je nu anders doen?
  • Waaraan zou je merken dat je het anders bent gaan doen?